Học tiếng Đức mất bao lâu? Nghiên cứu nói gì
Khoảng 600 giờ học trên lớp với các nhà ngoại giao học toàn thời gian, và lâu hơn với hầu hết chúng ta. Số liệu của FSI nói gì về tiếng Đức, thời gian dồn vào đâu và điều gì giúp bạn tiến nhanh hơn.

Tóm lại: Trong bảng mà Viện Ngoại giao Hoa Kỳ công bố năm 2001, tiếng Đức nằm cùng nhóm với những ngôn ngữ dễ hơn đối với người nói tiếng Anh: 23 đến 24 tuần, tức 575 đến 600 giờ học trên lớp, để đạt trình độ chuyên nghiệp. Những học viên ấy học toàn thời gian, làm thêm nhiều giờ bài tập mỗi ngày và được tuyển chọn vì có năng khiếu ngôn ngữ. Tính cả phần bài tập, hãy dự trù khoảng 950 giờ học tập trung để đạt trình độ cao: khoảng năm năm nếu học 30 phút mỗi ngày, hơn một năm một chút nếu học hai giờ mỗi ngày. Trong một khóa học đại học thông thường, phần lớn sinh viên đạt đến khoảng giữa cấp độ Intermediate (Trung cấp) về kỹ năng nói trong vòng một đến hai năm.
Câu trả lời ngắn, và vì sao bạn thấy những con số khác nhau
Tìm câu hỏi này, bạn sẽ gặp hai kiểu câu trả lời: một con số giờ học chính xác, và rất nhiều câu “còn tùy”. Cả hai đều đúng một phần.
Con số chính xác đến từ Viện Ngoại giao Hoa Kỳ (Foreign Service Institute, FSI), ngôi trường đào tạo các nhà ngoại giao Mỹ. Hai cán bộ của viện, Frederick Jackson và Marsha Kaplan, đã công bố những kỳ vọng học tập của trường vào năm 2001. Trong bảng của họ, tiếng Đức nằm ở Nhóm I, nhóm các ngôn ngữ “có quan hệ họ hàng gần với tiếng Anh”, cùng với tiếng Pháp, tiếng Ý, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Romania, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Thụy Điển, tiếng Hà Lan, tiếng Na Uy và tiếng Afrikaans. Với những ngôn ngữ này, FSI kỳ vọng học viên đạt mục tiêu sau 23 đến 24 tuần, tức 575 đến 600 giờ học trên lớp. Các ngôn ngữ Nhóm II, như tiếng Nga, tiếng Hy Lạp hay tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, cần 44 tuần, còn Nhóm III (tiếng Ả Rập, tiếng Trung, tiếng Nhật và tiếng Hàn) cần 88 tuần.
Có thể bạn từng đọc ở đâu đó rằng tiếng Đức thuộc Nhóm II. Trong bảng mà Jackson và Kaplan công bố thì không phải vậy. Điều đúng là tiếng Đức không phải ngôn ngữ dễ nhất trong nhóm của nó, và phần tiếp theo cho thấy chênh lệch bao nhiêu.
Trước khi ghi lại con số “600 giờ”, hãy đọc phần chữ nhỏ, vì nó làm thay đổi ý nghĩa của con số:
- Mục tiêu rất cao. FSI nhắm đến “trình độ chuyên môn tổng quát”: nói đủ chính xác để đảm nhận việc đại diện trong giao tiếp xã hội và thảo luận công việc, và đọc được phần lớn một tờ báo hằng ngày.
- Số giờ chỉ là giờ học trên lớp. FSI cho biết muốn học nhanh thì cần ít nhất bốn giờ học trên lớp mỗi ngày, năm ngày một tuần, cộng thêm từ ba giờ tự học trở lên mỗi ngày.
- Học viên không phải người bình thường. Bảng số liệu giả định một người bản ngữ tiếng Anh có năng khiếu học ngoại ngữ trên lớp “tốt hoặc rất tốt trở lên”, và lưu ý rằng những người học kém năng khiếu hơn thường mất nhiều thời gian hơn. Học viên FSI là người trưởng thành (tuổi trung bình là 41), và trung bình mỗi người đã biết sẵn 2,3 ngôn ngữ khác.
Vậy nên 600 giờ không phải là thời gian để học tiếng Đức. Đó là thời gian để những người học có năng khiếu, giàu kinh nghiệm, học toàn thời gian học tiếng Đức, chưa tính phần bài tập về nhà của họ.
Tiếng Đức so với những ngôn ngữ “dễ” khác thế nào
Chính điểm số của FSI cho thêm một chi tiết hữu ích. Hai nhà kinh tế học Barry Chiswick và Paul Miller (2005) đã dùng điểm số FSI của những người Mỹ nói tiếng Anh có năng lực trung bình, đo sau 24 tuần học, để xây dựng một thang đo độ khó của từng ngôn ngữ. Trên thang đó, 1,00 là khó nhất (tiếng Nhật) và 3,00 là dễ nhất (tiếng Afrikaans, tiếng Na Uy và tiếng Thụy Điển).
Tiếng Đức đạt 2,25. Bằng với tiếng Tây Ban Nha và tiếng Đan Mạch, thấp hơn tiếng Pháp, tiếng Ý và tiếng Bồ Đào Nha (2,50), và thấp hơn tiếng Hà Lan (2,75). Nói cách khác, sau cùng 24 tuần, người học tiếng Đức ở mức trung bình nói kém hơn người học những ngôn ngữ họ hàng gần nhất của nó, tiếng Hà Lan và các ngôn ngữ Scandinavia, và kém hơn một chút so với người học các ngôn ngữ Rôman.
Điều đó khớp với cảm nhận của phần lớn người học. Tiếng Đức có rất nhiều từ vựng chung với tiếng Anh (Haus, Hand, Wasser, finden), nên khởi đầu khá dễ chịu. Thời gian chủ yếu dồn vào ngữ pháp.
Chúng ta chắc chắn đến đâu? Số liệu của FSI là hồ sơ thật từ hàng chục năm giảng dạy, điều vốn hiếm và quý. Nhưng chúng mô tả một nhóm người học trong một kiểu chương trình. Hãy dùng chúng để so sánh các ngôn ngữ, chứ đừng xem đó là lời hứa cho lộ trình của riêng bạn.
Một lịch học bình thường trông như thế nào
Học viên FSI không giống phần lớn chúng ta. Một bức tranh rõ hơn về tốc độ bình thường đến từ một khoa tiếng Đức ở trường đại học.
John Norris và Peter Pfeiffer (2003) đã kiểm tra kỹ năng nói của 128 sinh viên trong toàn bộ chương trình tiếng Đức tại Đại học Georgetown, bằng một bài thi nói được ghi âm và chấm theo thang ACTFL (của Hội đồng Giảng dạy Ngoại ngữ Hoa Kỳ, American Council on the Teaching of Foreign Languages). Thang này đi từ Novice (Sơ cấp) qua Intermediate (Trung cấp) và Advanced (Cao cấp) đến Superior (Xuất sắc), và chia các cấp độ chính thấp hơn thành Low, Mid và High (thấp, giữa và cao). Jackson và Kaplan lưu ý rằng mục tiêu chuyên nghiệp của FSI gần tương đương với Superior.
Đây là kết quả Norris và Pfeiffer ghi nhận ở những sinh viên học các lớp ba giờ mỗi tuần:
| Số học kỳ học tiếng Đức | Mức điểm điển hình (trung vị) |
|---|---|
| 1 | Intermediate-Low |
| 2 đến 4 | Intermediate-Mid |
| 5 và 6 | Intermediate-High |
| 7 | Advanced-High (chỉ 5 sinh viên được kiểm tra) |
Có ba điều nổi bật. Thứ nhất, gần như ai cũng đạt Intermediate-Low rất nhanh, ngay khi kết thúc học kỳ đầu tiên. Thứ hai, sau đó sinh viên chững lại ở Intermediate-Mid trong phần lớn năm thứ hai rồi mới tiếp tục đi lên ở năm thứ ba và thứ tư. Thứ ba, mỗi người rất khác nhau: sau cùng bốn học kỳ, một sinh viên được xếp ở Novice-High, còn một người khác ở Advanced-High.
Các tác giả cũng mô tả một nghiên cứu trước đó tại Đại học Iowa, nơi mức điểm trung vị của 20 sinh viên sau bốn học kỳ tiếng Đức thấp hơn một bậc, ở Intermediate-Low. Vậy một chương trình được thiết kế tốt có thể làm tốt hơn mức trung bình, nhưng ngay cả khi đó, hai năm học tiếng Đức ở đại học thường vẫn để bạn ở khoảng Intermediate, còn rất xa mục tiêu của FSI.
Tính toán cho việc tự học
Có thể biến số liệu của FSI thành một ước tính cá nhân sơ bộ, miễn là bạn nhớ chúng mô tả ai. Trong 24 tuần, ba giờ tự học mỗi ngày, năm ngày một tuần, cộng thêm khoảng 360 giờ vào 575 đến 600 giờ học trên lớp. Tổng cộng là khoảng 950 giờ học tập trung để đạt trình độ chuyên nghiệp trong điều kiện lý tưởng.
| Thời gian học mỗi ngày, không nghỉ ngày nào | Thời gian để đạt khoảng 950 giờ |
|---|---|
| 30 phút | khoảng 5 năm 2 tháng |
| 1 giờ | khoảng 2 năm 7 tháng |
| 2 giờ | khoảng 1 năm 4 tháng |
Hai điều chỉnh thật lòng:
- Phần lớn chúng ta không phải học viên FSI. Không ai tuyển chọn năng khiếu cho chúng ta, cũng không có lớp nhỏ với giáo viên được đào tạo bài bản. Hãy chuẩn bị tinh thần cần nhiều hơn con số này, chứ không ít hơn.
- Phần lớn chúng ta không cần đến mục tiêu của FSI. Gọi món, trò chuyện xã giao, đi du lịch và đọc sách dễ đều đến từ rất lâu trước những cuộc thảo luận công việc. Nếu đó là mục tiêu của bạn, chỉ một phần số giờ này cũng đủ đưa bạn đến đích.
Các cấp độ và kỳ thi: “học tiếng Đức” nghĩa là gì
Câu hỏi “bao lâu” chỉ có nghĩa khi bạn nói rõ “để làm được gì”. Ở châu Âu, các cấp độ thường được mô tả theo CEFR (Khung tham chiếu ngôn ngữ chung châu Âu): A1 và A2 cho người dùng cơ bản, B1 và B2 cho người dùng độc lập, C1 và C2 cho người dùng thành thạo. Các kỳ thi của Viện Goethe, từ Goethe-Zertifikat A1 đến C2, theo đúng các cấp độ này, và nhiều trường đại học cũng như nhà tuyển dụng ở các nước nói tiếng Đức yêu cầu chứng chỉ ở một cấp độ nhất định.
Bạn cũng sẽ thấy những ước tính số giờ gắn với từng cấp độ, từ các trường và đơn vị tổ chức khóa học. Chúng hiếm khi khớp nhau, vì chúng mô tả những khóa học khác nhau, với học viên và lượng bài tập khác nhau. Hãy xem chúng như một chỉ dẫn sơ bộ, và chờ đợi đúng tỷ lệ bạn đã thấy ở trên: mục tiêu chuyên nghiệp của FSI nằm gần đỉnh các thang đo này, và càng lên cao thì mỗi bậc càng dài.
Những phần khó với người nói tiếng Anh
Nghiên cứu về tiếng Đức như một ngôn ngữ thứ hai chỉ ra một vài thứ mất nhiều thời gian hơn mọi thứ khác. Biết trước chúng sẽ giúp ích, vì một giai đoạn chững lại sẽ bớt giống thất bại khi bạn biết đó là chuyện bình thường.
Trật tự từ và động từ tách được
Tiếng Đức đặt động từ ở những vị trí mà tiếng Anh không đặt. Trong mệnh đề chính, động từ đã chia đứng ở vị trí thứ hai, nên sau jetzt (bây giờ) bạn nói jetzt gehe ich nach Hause (dịch từng chữ: bây giờ đi tôi về nhà). Một phần của động từ chuyển xuống cuối câu: ich habe ein Haus gebaut (tôi đã một ngôi nhà xây), và một động từ tách được thì tách làm hai: Fritz sieht das Bild an (Fritz nhìn bức tranh, từ ansehen). Trong mệnh đề phụ, động từ đã chia chuyển xuống tận cuối: wenn ich nach Hause gehe (khi tôi về nhà đi).
Trong một nghiên cứu kinh điển, Jürgen Meisel, Harald Clahsen và Manfred Pienemann (1981) đã ghi âm các cuộc trò chuyện với 45 công nhân người Ý và người Tây Ban Nha học tiếng Đức tại Đức mà không qua lớp học chính thức. Trong phân tích của họ trên hơn 40 người học trưởng thành, các quy tắc xuất hiện theo một trình tự cố định. Đầu tiên, người học đưa các phần của động từ và tiểu từ tách được xuống cuối câu, sau đó học cách đặt động từ trước chủ ngữ sau những từ như jetzt, và chỉ sau đó mới đưa động từ xuống cuối mệnh đề phụ. Họ không tìm thấy ai nắm được quy tắc cuối cùng mà chưa có hai quy tắc đầu.
Những người học này nói các ngôn ngữ Rôman và học không qua lớp, nên mốc thời gian của họ không phải của bạn. Bài học hữu ích nằm ở trình tự: nếu các mệnh đề weil của bạn vẫn ra theo trật tự tiếng Anh rất lâu sau khi những phần khác đã thấy dễ, bạn vẫn đang đi đúng con đường bình thường.
Der, die, das: giống
Mỗi danh từ tiếng Đức đều thuộc giống đực, giống cái hoặc giống trung, và mạo từ thay đổi theo đó: der Löffel (cái thìa), die Gabel (cái nĩa), das Messer (con dao). Thường chẳng có lý do nào bạn nhìn ra được, nên giống phải học từng danh từ một.
Đọc giúp ích nhiều hơn bạn nghĩ. Denisa Bordag và cộng sự (2019) cho những người học tiếng Đức trình độ cao đọc các đoạn văn ngắn có chứa danh từ mới. Chỉ sau ba đến bốn lần gặp trong ngữ cảnh, người học đã nhận ra khi một mạo từ không khớp với giống của danh từ mới, đối với danh từ giống cái và giống trung. Với danh từ giống đực thì không, trong khoảng thời gian ngắn như vậy. Vậy hãy đọc thật nhiều, và để ý thêm đến danh từ giống đực khi ôn tập.
Cách: ai làm gì với ai
Tiếng Đức đánh dấu vai trò của danh từ trong câu bằng đuôi cách, chủ yếu nằm ở mạo từ. Der Hund beißt den Mann nghĩa là “con chó cắn người đàn ông”. Den Mann beißt der Hund cũng vậy: mạo từ den cho bạn biết người đàn ông là người bị cắn, dù anh ta đứng đầu câu.
Người nói tiếng Anh có xu hướng hiểu danh từ đầu tiên là chủ ngữ, bất kể mạo từ của nó nói gì. Nick Henry (2022) đã tìm những sinh viên đại học đang học tiếng Đức ở học kỳ thứ ba và thứ tư, tất cả đều là người bản ngữ tiếng Anh, vẫn hiểu sai những câu có tân ngữ đứng đầu này ít nhất một nửa số lần, và đưa 51 người trong số họ vào nghiên cứu. Những sinh viên được dạy bằng hướng dẫn xử lý (processing instruction), kiểu luyện tập buộc bạn dùng mạo từ để tìm ra ai làm gì, sau đó hiểu những câu này tốt hơn so với sinh viên được giải thích và làm bài tập theo cách truyền thống, và tự tạo ra những câu này tốt không kém.
Điều rút ra: không thể học cách chỉ bằng việc học thuộc bảng. Bạn cần thật nhiều bài luyện mà ở đó chính đuôi từ mang ý nghĩa.
Điều gì giúp bạn tiến nhanh hơn
Những giai đoạn học dồn
Trong nghiên cứu ở Georgetown, Norris và Pfeiffer đã so sánh những sinh viên học cùng bốn học kỳ đầu tiên trong một năm, với sáu giờ học trên lớp mỗi tuần (lộ trình cấp tốc), hoặc trong hai năm, với ba giờ (lộ trình không cấp tốc). Phần lớn đạt mức tương tự nhau, nhưng tỷ lệ sinh viên cấp tốc đạt Intermediate-High trở lên cao hơn: 35 phần trăm, so với 15 phần trăm. Kinh nghiệm của chính FSI cũng chỉ về cùng một hướng. Jackson và Kaplan viết rằng thời gian thực sự dành cho việc học và cường độ của trải nghiệm “có vẻ là yếu tố then chốt”, và thời gian cần để đạt trình độ chuyên nghiệp “không thể rút ngắn đáng kể”.
Giãn cách các lần ôn tập
Học dồn không có nghĩa là học nhồi. Su Kyung Kim và Stuart Webb (2022) đã gộp 48 thí nghiệm với 3.411 người tham gia và thấy rằng luyện tập giãn cách có tác động từ trung bình đến lớn đối với việc học ngôn ngữ thứ hai, và khoảng cách giữa các buổi luyện tập càng dài thì kết quả trong các bài kiểm tra sau một thời gian càng tốt. Hãy học nhiều khi có thể, nhưng gặp lại từng từ và cấu trúc qua nhiều ngày, nhiều tuần. Chúng mình giải thích cách làm trong bài lặp lại ngắt quãng, và cách áp dụng thật sự.
Đọc và nghe thật nhiều
Jackson và Kaplan cho biết kinh nghiệm của FSI cho thấy “một cách không thể chối cãi” rằng thời gian người học dành để đọc, nghe và giao tiếp bằng ngôn ngữ đó có liên hệ chặt chẽ với mức độ họ sử dụng được nó. Với tiếng Đức, việc đọc còn nuôi dưỡng những phần chậm nhất: giống và trật tự từ được học từ rất nhiều ví dụ. Xem thêm trong bài cách học ngoại ngữ qua việc đọc.
Một kế hoạch thực tế
- Chọn một mục tiêu bạn mô tả được. “Thi đậu Goethe B1” hay “trò chuyện cả buổi tối với gia đình bên vợ hoặc bên chồng” tốt hơn “nói trôi chảy”.
- Đếm giờ, đừng đếm tháng. Một cuốn nhật ký đơn giản biến câu “mình chẳng tiến bộ gì” thành “mình đã học 120 giờ”, vừa trung thực vừa tạo động lực.
- Tìm một mức tối thiểu mỗi ngày mà bạn sẽ giữ được. Ba mươi phút mỗi ngày cộng lại thành hơn 180 giờ mỗi năm.
- Thêm những đợt học dồn. Một khóa học hè hay một tháng dành thêm các buổi tối sẽ giúp bạn tiến xa hơn so với cùng thời gian đó rải mỏng.
- Học mỗi danh từ cùng mạo từ của nó. Hãy viết và nói die Gabel, đừng bao giờ chỉ Gabel, và ôn danh từ giống đực thường xuyên hơn một chút.
- Đọc và nghe thật nhiều ở đúng trình độ của bạn. Trật tự từ và giống đến từ hàng nghìn ví dụ.
- Luyện tập ở những chỗ cách đóng vai trò quyết định. Đọc và trả lời câu hỏi về những câu mà chỉ mạo từ cho bạn biết ai làm gì.
Franzie nằm ở đâu trong bức tranh này
Franzie là một cách giúp bạn duy trì những giờ học ấy dễ dàng hơn. Franzie viết những câu chuyện bằng tiếng Đức, đúng trình độ của bạn, về những chủ đề bạn chọn, để việc đọc mỗi ngày giống như đọc sách, chứ không phải làm bài tập. Khi một câu khiến bạn bối rối, hãy chạm vào để xem giải thích ngữ pháp cho chính câu đó, chẳng hạn vì sao động từ lại nằm ở cuối câu. Bạn có thể chạm vào bất kỳ từ nào để xem nghĩa và các dạng của nó, lưu lại để ôn tập, rồi dùng những từ mới trong một màn nhập vai ngắn sau mỗi chương. Đó là một cách để tích lũy số giờ đều đặn, chứ không phải lối tắt để bỏ qua chúng.
Hỏi đáp
Mất bao lâu để nói tiếng Đức trôi chảy?
Để đạt trình độ chuyên nghiệp, bảng năm 2001 của Viện Ngoại giao Hoa Kỳ kỳ vọng 575 đến 600 giờ học trên lớp cộng với bài tập mỗi ngày, tổng cộng khoảng 950 giờ, ở những học viên học toàn thời gian và rất có năng lực. Phần lớn người học cần lâu hơn, và phần lớn không cần đến trình độ đó để dùng tiếng Đức thoải mái.
Với người nói tiếng Anh, tiếng Đức có khó hơn tiếng Tây Ban Nha không?
Trong điểm số của FSI sau 24 tuần, tiếng Đức và tiếng Tây Ban Nha đạt điểm như nhau (2,25). Từ vựng tiếng Đức gần với tiếng Anh hơn; còn ngữ pháp của nó, với giống, cách và vị trí động từ, thì mất nhiều thời gian hơn để thành thạo.
Có thể học tiếng Đức trong 6 tháng không?
Học viên toàn thời gian của FSI đạt trình độ chuyên nghiệp sau 23 đến 24 tuần, với ít nhất bảy giờ học trên lớp và tự học mỗi ngày. Với một lịch học bình thường, sáu tháng cho bạn một nền tảng vững chắc cho những cuộc trò chuyện đơn giản.
Mất bao lâu để đạt trình độ B1 tiếng Đức?
Không có con số dựa trên nghiên cứu cho từng cấp độ CEFR, và ước tính của các đơn vị tổ chức khóa học rất khác nhau. Để tham khảo, sinh viên trong một chương trình tiếng Đức ở đại học thường đạt Intermediate-Mid trên thang nói ACTFL sau một đến hai năm học, mỗi tuần ba giờ.
Phần khó nhất của tiếng Đức là gì?
Với người nói tiếng Anh, thường là giống, đuôi cách và trật tự từ. Các nghiên cứu cho thấy người học nắm trật tự từ theo một trình tự cố định, và nhiều người đọc lướt qua đuôi cách cho đến khi việc luyện tập khiến họ phải dựa vào chúng.
Nguồn tham khảo
- Bordag, D., Kirschenbaum, A., Rogahn, M., Opitz, A., & Tschirner, E. (2019). Misbehaved masculines: Incidental acquisition of grammatical gender in L2 German during reading. Bilingualism: Language and Cognition, 22(1), 130 to 141. https://doi.org/10.1017/S1366728917000608
- Chiswick, B. R., & Miller, P. W. (2005). Linguistic distance: A quantitative measure of the distance between English and other languages. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 26(1), 1 to 11. https://doi.org/10.1080/14790710508668395
- Henry, N. (2022). The offline and online effects of processing instruction. Applied Psycholinguistics, 43(4), 945 to 971. https://doi.org/10.1017/S0142716422000200
- Jackson, F. H., & Kaplan, M. A. (2001). Lessons learned from fifty years of theory and practice in government language teaching. In J. E. Alatis & A.-H. Tan (Eds.), Georgetown University Round Table on Languages and Linguistics 1999 (pp. 71 to 87). Georgetown University Press.
- Kim, S. K., & Webb, S. (2022). The effects of spaced practice on second language learning: A meta-analysis. Language Learning, 72(1), 269 to 319. https://doi.org/10.1111/lang.12479
- Meisel, J. M., Clahsen, H., & Pienemann, M. (1981). On determining developmental stages in natural second language acquisition. Studies in Second Language Acquisition, 3(2), 109 to 135. https://doi.org/10.1017/S0272263100004137
- Norris, J. M., & Pfeiffer, P. C. (2003). Exploring the uses and usefulness of ACTFL oral proficiency ratings and standards in college foreign language departments. Foreign Language Annals, 36(4), 572 to 581. https://doi.org/10.1111/j.1944-9720.2003.tb02147.x


